London - Crystal Palace (R&TV tower)

Nieświadomi turyści podziwiający widoki z londyńskiego drapacza chmur The Shard, lub z któregoś z wieżowców w The City, dokonują ciekawego "odkrycia": Otóż Wieża Eiffela, widoczna tu z Paryża (w co przecież nikt nie wątpi, w końcu turysta jest na jednym z najwyższych wieżowców w Europie) ma obok siebie... siostrę bliźniaczkę!
Będąc na wysokim tarasie widokowym w The City, postanowiłem nikogo nie wyprowadzać z podwójnego błędu i stojąc obok, podsłuchać wrażeń i zdziwień. Cieszy fakt, że obiekty, którymi zajmuję się na radiowym blogu, choć przez chwilę
przedmiotem zainteresowania i źródłem zagadek również dla laików:) Bo muszę również przyznać, że sens bliskości dwóch wysokich wież telewizyjnych w Londynie także dla mnie jakiś czas temu stanowił zagadkę. A właściwie - dwie zagadki.
Pierwszą z nich rozwiążę w tym poście. Zdjęcia autorskie:)




W Londynie miałem możliwość podziwiania "dwóch Eiffli" z wieżowca 20, Fenchurch Street. W poniższej panoramie jest on widoczny skrajnie po prawo - przez londyńczyków określany jako "walkie-talkie". Pewne podobieństwo do krótkofalówki widać. Ale najważniejsze jest to, co widać z niego samego!
Z poziomu obserwacyjnego SkyGarden na wysokości ponad 150m można skorzystać bez opłat, dokonując rejestracji i bookując wizytę w wolnym terminie na oficjalnej stronie podniebnego ogrodu.


A oto już widoki z wieżowca w kierunku południowym. Jeżeli patrzymy skądś w The City, na pierwszym planie będzie niewidoczny tu w kadrze najwyższy londyński budynek - The Shard, dopiero po lewo od niego na horyzoncie ujrzymy nasze "dwie Eiffelki":


-Prawda, że bardzo sugestywny widok?

Bez zbędnego przedłużania: Jedną z dwóch wież "Eiffel'a"jest główne londyńskie centrum nadawcze radia i telewizji:
Crystal Palace


Zwyczajowa nazwa utarła się tak głęboko wśród londyńczyków, ze dziś używa się jej tylko w odniesieniu do nadajnika i niemal zapomina o właściwej, nieistniejącej budowli, która przekazała ją dalej.
Pałac Kryształowy - imponująca konstrukcja o 549m długości i 43m szerokości, praprzodek wszystkiego, co stoi dziś w The City, była pierwszym w historii prefabrykowanym (złożonym z gotowych elementów) żeliwno-szklanym budynkiem. Architektoniczna awangarda była godna okazji, na którą powstała - Wielką Wystawę Światową w 1851r. (dziś powiedzielibyśmy "expo"), która odbyła się w londyńskim Hyde Parku..


Po zakończeniu wystawy, żal było Londynowi demontować pionierski Pałac - zdecydowano o przeniesieniu go z centrum do dzielnicy, w której będzie można go nawet powiększyć. Tak osiadł na wzgórzu Penge Peak w willowej dzielnicy Sydenham Hill w południowym Londynie. Przez 80 lat był tak samo wielką atrakcją jak w czasie Wielkiej Wystawy. W 1936r. nastał jego niespodziewany koniec. O ironio, żeliwno-szklany budynek został bezpowrotnie zniszczony przez... pożar. Sam Winston Churchill, ówczesny premier Wielkiej Brytanii, powiedział o niepowetowanej stracie dla kraju i miasta: "This is the end of an age".

Rozpoczęła się jednak kolejna epoka - epoka mediów i informacji. O katastrofie mówiło m.in. BBC, które w tym samym roku rozpoczęło pierwsze regularne transmisje telewizyjne. Ich nadajniki znajdowały się daleko po przeciwnej stronie Tamizy, w północnym Londynie, na budynkach Alexandra Palace. Pamięć o zasłużonym Crystal Palace nie zaniknęła i została utrwalona w nazwie dystryktu i znajdujących się w nim obiektach.

Jednym z nich stała się nowa stacja nadawcza BBC, wybudowana w 1956r... na "zgliszczach" Pałacu Kryształowego - dwadzieścia lat po pożarze. Przeniesiono na nią transmisje radia i telewizji z wspomnianego Alexandra Palace. Osiągnąwszy wysokość 219m znów zapewniła sławę tej części Sydenham jako najwyższa budowla w mieście (dziś już nie nosi tego tytułu), a całemu Londynowi - o wiele lepsze pokrycie radiem i telewizją.



Emisja telewizji BBC od początku istnienia centrum nadawczego aż do 1985 roku była prowadzona na bardzo niskim kanale VHF stosowanym tylko w Wielkiej Brytanii - oznaczonym "B1" o częstotliwości fonii 41,5 MHz i częstotliwości wizji 45MHz, przesyłającej 405 linii obrazu. Warto zwrócić uwagę na to, że nietypowe dla europejskiego analogu, że częstotliwość nośnej audio była niższa niż nośna video! Ogólnie bardzo niska częstotliwość umożliwiała sygnałom z Crystal Palace na dosyć regularne, propagacyjne podróże na ogromne odległości. Już w rok po uruchomieniu, DX z Crystal Palace dotarł aż na Antypody (17000km) (Artykuł australijskiej prasy z 1957r.).

Telewizja przeżywała w latach 50-tych oraz 60-tych gwałtowny rozwój, w związku z czym wieża transmisyjna już w pierwszej dekadzie funkcjonowania zaliczyła takie skoki technologiczne jak wprowadzenie emisji 625 liniowej, kolorowej PAL i pasma UHF. I choć niektóre z technologii zmieniły się lub zostały wycofane, jest wiele szczegółów, które pozostały tu niezmienne do dziś. Między innymi - częstotliwości BBC. Tak wygląda dzisiejsza lista emisji radiowych FM z Crystal Palace:

88,8 MHz - BBC R2 (4kW)
91,0 - BBC R3 (4kW)
93,2 - BBC R4 (4kW)
94,9 - BBC R.London (4kW)
96,9 - Capital Xtra (0,03kW)
98,5 - BBC R1 (4kW)
100,6 - Classic FM (4kW)
104,9 - RadioX (ex. XFM) (4kW)
105,8 - Absolute Radio  (4kW)

Na wieży zawieszone są również anteny średniofalowe do wypromieniowania następujących częstotliwości:
558 kHz - Spectrum Radio, 720 kHz - BBC Radio4, 1035 kHz - Kismat

Cyfrowa epoka zaczęła się tu bardzo wcześnie - radio w systemie DAB zaczęto regularnie nadawać BBC już w 1995 roku. Analogowa telewizja została z kolei wygaszona 18 kwietnia 2012. Tak przedstawiały się jej częstotliwości:
23 - ITV, 26 - BBC1, 30 - Channel4, 33 - BBC2
(każdy kanał emitował po 1000kW ERP!)


Przy aż tak dużych mocach i dominacji na skali w Londynie, trudno uwierzyć, że techniczny status emisji państwowego radia BBC z Crystal Palace, to jedynie doświetlenie zasięgu centrum nadawczego we Wrotham (gdzie 177-metrowy maszt emituje aż 250kW na każdej głównej częstotliwości dla całej południowo-wschodniej Angli).
Charakterystyka większości emisji z Crystal Palace, z racji usytuowania w południowym Londynie, kształtowana jest na północ. Z tego powodu, zasięg uzupełniają gap-fillery (trzeciego stopnia!) - najbliższe, dla radia FM, usytuowane jest w Kenley, zaledwie 10km na południe od Crystal Palace. Już po powrocie z Londynu dowiedziałem się, że 1,5km od miejsca mojego pobytu w Walthamstow znajdował się 9-wattowy booster dla DVB-T. Przeprowadzone jednak tam próby z londyńską DVB-T (Freeview) w miejscu zamieszkania wykazały, że odbierałem multipleksy z Crystal Palace.


Historyczną datą dla centrum nadawczego była też 19 czerwca 2015, kiedy odwiedziłem je wraz z aparatem foto:) Wizyta przy głównym centrum nadawczym jest wpisana w plan zwiedzania każdego miasta, do którego podróżuję.

Gdy dotarłem na miejsce, byłem pozytywnie zaskoczony, że wieża dla jednej z najbardziej zurbanizowanych metropolii Europy stoi w bardzo zielonej okolicy, nadal w ścisłych granicach miasta. Kryształowego Pałacu już od dawna nie ma w tym miejscu, pozostał po nim jednak duży park. Wieża stoi na jego zachodnim skraju, na szczycie wzgórza, którego zielona część opada w kierunku południowo-wschodnim. U stóp otaczają wieżę rozległe tereny rekreacyjne, na których można napotkać spacerowiczów, biegaczy, grupy londyńczyków grających w anglosaskie gry zespołowe, np. rugby. Leżącą jeszcze niżej część zajął kompleks sportowy National Sports Centre oraz stadion FC Crystal Palace, całkiem nieźle radzącego sobie w Premier League. Sztyca wieży zagląda na murawę (Z jego murawy widać wieżę).

Zielone i zaciszne otoczenie, tu i ówdzie zaakcentowane pozostałościami podbudówki Kryształowego Pałacu, tworzy piękną scenografię i atmosferę dla fotografii obiektu. Przyznam, że zaskoczyła mnie też sama jego forma, kojarząca się z drewnianą konstrukcja a'la Radiostacja Gliwicka i w mojej opinii zbyt "skromna" jak dla tak wielkiego i poważnego miasta jak Londyn. Wiemy przecież, jak imponującymi wieżami telewizyjnymi dysponuje Berlin, Moskwa czy nawet Wilno. Tam zaś, gdzie nie pobito rekordów wielkości, stawiano na ciekawą formę architektoniczną - jak w Barcelonie i Pradze. Londyński obiekt oddaje hołd czemuś innemu - Paryżowi, haha  pragmatyzmowi: liczy się nie efektowność, a funkcjonalność. Zasada ta stosuje się do większości brytyjskich nadajników (oprócz Emley Moor!).

Przez większą część dnia, światło będzie sprzyjające dla zdjęć obiektu (o ile nie będzie padać, w końcu to Londyn). Sytuacja z dziennym oświetleniem pogarsza się późnym popołudniem i zupełnie psuje pod wieczór. Można wtedy podejść wieżę od zachodniej strony, opuszczając teren parku i maszerując wzdłuż jego ogrodzenia ruchliwą trasą A212. Jest to też porada dla chcących z jeszcze bardziej bliska zapoznać się z infrastrukturą zamontowaną na górze. Otoczenie z tej strony nie będzie już tak przyjemne, ale trasa "zwiedzania" będzie przebiegać w najbliższych punktach przy wieży - niemal pod nią. Po stronie parku teren centrum nadawczego jest dosyć rozlegle ogrodzony.

Spojrzenie na detale techniczne:

Operatorem obiektu jest Arqiva, brytyjski odpowiednik polskiego Emitela.


Sam wierzchołek wieży z systemem UHF dla Freeview:


Poziom z antenami pasma II VHF, popularnie zwanego "FM". widoczne anteny z promiennikami w kształcie rombu - do emisji w polaryzacji kołowej:

Szczyt wieży pod ostrzejszym kątem:


Symetryczna struktura kratownicowa wieży:


I podstawa - długość boku kwadratowego przekroju podstawy to aż 40metrów!


Yagi chyba na pasma gdzieś około 140-170MHz


To antena, czy pozostałość po niej? Nie po raz pierwszy spotykam taką konstrukcję, więc być może sama w sobie stanowi antenę...

I jedno nie moje zdjęcie w tym artykule:
Wieża Crystal Palace widziana z kosmosu (Google Earth)




Niespełna 1,5km na południe od Crystal Palace znajduje się nasz kolejny cel. Widać go na poniższym zdjęciu wykonanym z Crystal Palace Park. Stąd, dotrzeć do niego można idąc pieszo wzdłuż A212 w około pół godziny. Przemierzając tę trasę łatwo zapomnieć, że to nadal Londyn. Wydaje się, że trafiło się do mniejszego angielskiego miasteczka pełnego mieszkańców o przeróżnym pochodzeniu.


Zmierzając do wieży Croydon, warto obrócić się za siebie. Czeka na nas taki widok Crystal Palace:



 A samą wieżę Croydon Tower opiszę w kolejnym odcinku radiowo-telewizyjnego przewodnika po Londynie.

Linki z informacjami o Crystal Palace:
https://en.wikipedia.org/wiki/Crystal_Palace_transmitting_station
https://en.wikipedia.org/wiki/Crystal_Palace_Park
tx.mb21.co.uk/gallery/crystalpalace/
tx.mb21.co.uk/mapsys/map.php?mapid=96

No comments :

Post a Comment