Pirackie stacje radiowe w Londynie

http://radiacja.blogspot.com/2017/04/pirackie-stacje-radiowe-w-londynie.html[część 1 z 3]
Pierwszą stacją, która w Londynie automatycznie dostroiła mi się na małym odbiorniku z krótką antenką była... stacja piracka. Druga zresztą też! Dopiero za trzecim razem złapało się coś legalnego. Było to bardzo metaforyczne doświadczenie pierwszego dnia pobytu w stolicy Wielkiej Brytanii i stolicy radiowego piractwa FM. Codziennie łapałem tam grubo ponad 50 nielegalnie nadających rozgłośni FM!


Co nieco o nich już wcześniej czytałem, a za sprawą propagacji jonosferycznej zdarzyło mi się nawet parę razy odbierać kilka pirackich sygnałów z UK w Polsce, dlatego domyślałem się, czego mogę się spodziewać. Pomimo takiego przygotowania, obserwacje na miejscu dostarczyły wielu zaskoczeń.

Historia piractwa w UK jest niewiele krótsza od historii samej radiofonii w kraju. Jej najbardziej romantyczna epoka przypadała w latach 60-tych do 80-tych, kiedy nadawanie odbywało się na falach zakresów AM i na falach... wód międzynarodowych Morza Północnego. Pływały po nich statki-nadajniki, wymykające się ze strefy obowiązywania prawa brytyjskiego. Z tego czasu właśnie wywodzi się określenie "piractwo radiowe", mające wówczas niemal dosłowne znaczenie. Pirackie stacje, z których większość stała się legendami, jak Radio Caroline, specjalizowały się w muzyce rozrywkowej, której brakowało w "sztywnym", a w dodatku mającym monopol BBC.
Nakręcony nie tak dawno temu, komediowy film "The Boat That Rocked" (pol. "Radio na fali"), zgrabnie wprowadza w świat nielegalnie nadawanego radia także osoby nie interesujące się nasłuchem radiowym (przynajmniej dotąd).
Kolejny bardzo dobry czas dla pirackich stacji w UK nastał po upowszechnieniu się pasma UKF FM, a równolegle, w podziemnej kulturze - muzyki techno i imprez zwanych "rave'ami". W latach 60-tych, ulegając masowemu zainteresowaniu słuchaczy muzyką nadawaną nielegalnie w eterze, BBC zrewidowało swój repertuar i otworzyło się na muzykę rozrywkową. W 1967 całkowicie przebudowało strukturę swoich programów, w nowo powstałym Radio1 dając jej (muzyce popularnej) pierwszeństwo. Dwadzieścia lat później nie było siły by ją powstrzymać - nadeszła kolejna rewolucja: na pirackiej fali znalazła swój dom świeżo narodzona i dynamicznie rozwijająca się muzyka elektroniczna.

A jak sytuacja pirackich stacji przedstawia się dziś - w drugiej dekadzie XXI wieku, przy wszechobecnym i coraz głębiej przenikającym Internecie? Podróż do Londynu w czerwcu 2015r. była dla mnie spotkaniem z legendarnym, ale tajemniczym dla słuchacza z Polski, światem nielegalnych rozgłośni. Oto pierwszy z trzech postów.
Na początek - skala zjawiska piractwa radiowego w paśmie FM w Londynie.

Wspomniany mały odbiornik z krótką anteną posłużył do szybkiego skanu tuż po przybyciu na kwaterę. Na tunerze Sony XDR z dipolem półfalowym, w piętrowym domu w północno-wschodniej dzielnicy - Walthamstow, pasmo codziennie było ciasno zapchane stacjami - zaledwie trzydziestoma legalnymi i blisko dwukrotnie większą liczbą pirackich!
W jednym megahercu - od 101,0 do 102,0 znalazło sobie miejsce ich aż siedem, a tu i ówdzie, na jednej częstotliwości można było równocześnie usłyszeć dwie rożne nielegalnie nadawane stacje. Powszechny był odstęp zaledwie 0,2 MHz od BBC i stacji komercyjnych, czy nawet 0,1 MHz obok małych (legalnych) stacji lokalnych małej mocy, i często tak samo blisko innych piratów. Stacja LIVEFMUK, która muzycznie całkiem przypadła mi do gustu, zajęła z silnym sygnałem częstotliwość 91,8 MHz, na którą w innej dzielnicy licencję miała legalna stacja Hayes FM!
Moja lokalizacja okazała się bardzo sprzyjająca nasłuchom, gdyż większość nielegalnych sygnałów wykazywała bardzo wysoki, lokalny poziom sygnału! Czyżby większość stacji nadawała we wschodnim Londynie? Dodatkowo, złapałem również także kilka stacji z okolic, spoza obwodnicy M25 otaczającej Greater London - hrabstw Kent, Berkshire, Essex (bardzo słabo na 103,7) plus dwie niezidentyfikowane.

Udał się odbiór niemal wszystkich londyńskich stacji z wykazu TransmissionZero. Okazał się on niezastąpionym przewodnikiem po eterze na miejscu. Autorzy od lat dbają w nim o aktualne dane o aktywnych stacjach nadających bez licencji w stolicy UK.

Ponieważ dopisały mi również DXy pośród legalnych stacji (nadajniki małej mocy wokół Londynu i centra nadawcze BBC odległe o nawet 250km), wnioskuję, że tych kilku piratów, których obejmował wspomniany spis, których odbiór się nie powiódł, musiało być w tym czasie zupełnie wyłączonych. Zaznaczyłem w wykazie poniżej, na których częstotliwościach "powinni" oni być. Nieobecność w eterze musiała oznaczać awarię, gdyż większość z nich nadaje non-stop! 
 Mimo ciągłego zagrożenia ze strony Ofcom-u (organ przyznający licencje na nadawanie) i DTI (Department od Trade Industry, który czynnie poszukuje i zamyka radiowych piratów), większość emisji utrzymuje się praktycznie non-stop w eterze, upodabniając się w ten sposób do powszechnie całodobowych, legalnych stacji.

Tak niezwykłe i niespotykane u nas zjawisko, jak masowe piractwo radiowe UKF FM zasługiwało na zrobienie z niego specyficznej pamiątki z wycieczki - na laptopie, który zabrałem w podróż, przywiozłem tony nagrań pirackich emisji.
W poniższej kompilacji zebrałem fragmenty nagrań każdej częstotliwości zajętej przez radiowe "podziemie" (i dodatkowo także lokalnych, legalnych stacji dzielnicowych).
Nagranie ma blisko 22 minuty - może lepiej je włączyć po doczytaniu tego artykułu? :)




Bandplan Londyn
- częstotliwości stacji legalnych i pirackich (niebieskie) w stolicy Wielkiej Brytanii.
Wykaz stworzony na podstawie nasłuchów z 16-21.06.2015 (pełen bandscan z DX-ami pod linkiem)

***Pod wykazem trochę obserwacji z odbioru***


 MHz   nazwa  o=   tx   DX   komentarz 
87,5 UK Raw 4 RDS!
?
87,6




87,7 InHouse R. 5-6
? brak RDS
87,9 unid - islam 3+
? śpiewy arabskie
88,0 Pulse 5 RDS
?
88,1




88,2



brak Rude FM
88,3




88,4 Vision 5 RDS
?
88,5




88,6




88,7




88,8 BBC R2 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
88,9




89,0




89,1 BBC R2 6 RDS Wrotham, 250kW 36km
89,2




89,3




89,4 CityLock 5 RDS
?
89,5 unid pirat 3
? raz
89,6 Westside 3 London - Southall, 0,05kW 25km community
89,7




89,8 Station FM 6
? brak RDS
89,9




90,0 Hot 90 6
? brak RDS
90,1




90,2 Point Blank 4 RDS
?
90,3




90,4



brak Whoa FM
90,5




90,6 Cyndicut 5
? brak RDS
90,7




90,8 Lightning R. 5 RDS
?
90,9




91,0 BBC R3 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
91,1




91,2




91,3 BBC R3 6 RDS Wrotham, 250kW 36km
91,4




91,5




91,6 Genesis? 4+
? tylko w sb
91,7




91,8 Live FM UK 5 RDS
? fx legalnego Hayes FM
91,9




92,0 NuSound 6 RDS Newham, 0,03kW 5km community, hindi
92,1




92,2 MetroLove R. 5
? brak RDS
92,3




92,4 USD FM? 4/5
? brak RDS, później off
92,5




92,6 The Rock 4
? szeroka modulacja!
92,7



brak Natural Vibez
92,8 Release FM? 4- Berkshire! ?
92,9




93,0 Freshsounds? 4 Kent! ?
93,1




93,2 BBC R4 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
93,3




93,4




93,5 BBC R4 6 RDS Wrotham, 250kW 36km
93,6




93,7




93,8 Vibes FM 6
? brak RDS
93,9




94,0 Voice of Africa R. 5 RDS London - Plaistow, 0,13kW 4km 4d, timesharing?

VoaR^? 5 brak RDS ? 1-3d, timesharing?
94,1




94,2 True Flavas 4
?
94,3




94,4 Flames R. 5
? brak RDS

tent. Street FM 2
? pod nośną Flames
94,5




94,6 Kool London 5 RDS Camden ?
94,7




94,8




94,9 BBC London 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
95,0




95,1 OriginUK 6 RDS
?
95,2




95,3




95,4 Roots FM 3/4
?
95,5 OnTop 5 RDS
?
95,6




95,7




95,8 Capital FM 6 RDS Croydon, 4kW 20km
95,9




96,0




96,1 S-Dance 5 RDS
?
96,2




96,3




96,4 Surprise R. 2/4
? nigeryjskie
96,5 Dem Radyo 6
? turecka, brak RDS?
96,6




96,7 BBC Kent 5 RDS Wrotham, 9kW 36km
96,8




96,9 Capital Xtra 6 RDS Crystal Palace, 0,03kW 19km //107,1
97,0




97,1




97,2




97,3 LBC 6 RDS Croydon, 4kW 20km
97,4




97,5




97,6




97,7 SLR Radio 5
? brak RDS
97,8




97,9 DivineUK 6
? brak RDS
98,0




98,1 Mystic 5 RDS
?
98,2




98,3 RJR 4
?
98,4




98,5 BBC Radio1 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
98,6




98,7




98,8 BBC Radio1 6 RDS Wrotham, 250kW 36km
98,9




99,0




99,1




99,2




99,3 SelectUK 6 RDS
?
99,4




99,5 Venture FM 4+
? brak RDS?
99,6



brak Ragga FM
99,7 Flex FM? 3-4
?
99,8 Supreme 5 RDS
?
99,9




100,0 Kiss 6 RDS Croydon, 4kW 20km
100,1




100,2




100,3 House FM 6
? brak RDS
100,4




100,5




100,6 Classic FM 6 RDS Crystal Palace, 2kW 19km
100,7




100,8




100,9 Classic FM 6 RDS Wrotham, 250kW 36km
101,0




101,1 Naija 4
? brak RDS, nigeryjskie
101,2 Unique R. 4
?
101,3 Spice R. 6
? brak RDS
101,4




101,5 Empire LDN 6
? brak RDS
101,6




101,7 Flight FM 3
?
101,8 Bizim FM 6
? turecka, brak RDS
101,9



brak Beat FM
102,0 Concious R. 6 RDS
?
102,1




102,2 Smooth 6 RDS Croydon, 4kW 20km
102,3




102,4




102,5 Galaxy 5 RDS
? afrykańska
102,6 Heart 5- Chelmsford, 2kW 32km
102,7




102,8 Umut 5 RDS
? turecka
102,9




103,0 WBLS 4
? afrykańska

London Live 4-
?
103,1 Heart 5 RDS Bluebell Hill, 4kW 47km
103,2




103,3 LGR (RIK3) 6 RDS Alexandra Palace 8km greckie
103,4




103,5




103,6 Bang R. 3+/4- Harlesden, 0,02kW 18km community
103,7 Shake FM? 2 Essex ?
103,8 Buzz Radio 6
? brak RDS
103,9



brak Muzik FM
104,0 ??reegae?? 5-
?
104,1 Omega 4=
?
104,2 Play FM 6 RDS
? turecka
104,3 Crystal FM 2-3
? brak w pt
104,4 Resonance 5 RDS Bridge Hospital, 0,05kW 10km community
104,5




104,6




104,7 Pozitif 6 RDS
? turecka
104,8




104,9 XFM 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
105,0




105,1




105,2 Heart of Love 6 RDS
?
105,3




105,4 Magic 6 RDS Croydon, 4kW 20km
105,5




105,6 Playback UK 6
? brak RDS
105,7




105,8 Absolute R. 6 RDS Crystal Palace, 4kW 19km
105,9




106,0 ??UK garage?? 6 3d, pt off, nd off ? brak RDS
106,1




106,2 Heart London 6 RDS Croydon, 4kW 20km
106,3




106,4




106,5 Project R.? 5
? brak RDS
106,6




106,7




106,8 Rinse FM 6 RDS Bermondsey, 0,16kW 11km
106,9




107,0




107,1 Capital Xtra 6 RDS Alexandra Palace, 0,16kW 8km //96,9
107,2




107,3 Reprezent 6 RDS Lewisham, 0,18kW 15km
107,4




107,5 Time 5 RDS Havering, 0,6kW 13km
107,6




107,7




107,8 Jackie 4 RDS Kingston-Surbiton, 0,8kW 29km SW LDN
107,9




108,0 Jam FM 5
? brak RDS, afrykańskie

Devotion 5- RDS
? pod JAM FM



 Nieco obserwacji z odbioru

Spośród wszystkich 63 nielegalnie nadawanych sygnałów, które złapałem w Londynie, 42 wykazywały odpowiednio wysoki poziom, by móc zapewnić RDS - 21 stacji faktycznie wyświetliło RDS, 21 nie nadawało go w ogóle.
W przeciwieństwie do stacji komercyjnych, w których dominuje statyczny PS (wyświetlana tylko nazwa), piraci w większym korzystają w jego możliwości i nadają dynamiczny PS, a w nim dodatkowe informacje. Vision radio zaprasza na wyświetlaczu do słuchania przez TuneIn, a Concious Radio podawało swój slogan: Family station. Najdłuższy dynamiczny RDS, wykorzystujący aż 50 klatek nadawał Kool London (94,6 MHz), zapraszał w nim na najbliższe imprezy:

******** _TEX_IN_ _TO_THE_ _STUDIO_ _07931__ 464_110_ __KOOL__ SESSIONS _EVERY__ THURSDAY FREE_ALL _NIGHT__ _@__IN__ SESSIONS _UNDER__ __SOLO__ _CAMDEN_ NW1_7HJ_ __THIS__ THURSDAY JUNE25TH __SETS__ __FROM__ _REMARC_ __AND___ FEARLESS __ALSO__ FULL_RTC __CREW__ _RAGGA__ _TWINS__ __ALSO__ TORCHMAN _BLACKA_ AND_P.A_ FROM_MC_ _2NICE__ __AND___ ___DJ___ _TAMSIN_ BIRTHDAY __SET___ _&__DJ__ SNAPPER_ __KOOL__ SESSIONS __THIS__ THURSDAY JUNE25TH FREE_ALL _NIGHT__

W dynamicznym PS na 105,2 przewijała się, literka po literce, pełna nazwa stacji:
HOL1052_ www.hear  do->  radio.com  (www.heartofloveradio.com)

A w PS na 102,5 nazwa wraz ze sloganem - jedyne radio nie piorące mózgu (plus slogan "A Fi We" - rastamańskie określenie Jamajki):
_Radio__ _galaxy_ __I_am__ because_ _we_are_ __and___ because_ _we_are_ therefor __I_am__ The_only debrain_ washing_ _Radio__ Galaxy_A _Fi_We__ Galelaxy



RDS okazał się i tak o wiele bardziej rozpowszechnioną technologią, aniżeli zwykłe.. stereo!
Dwukanałowy dźwięk to luksus, który mogły zaproponować tylko 3 stacje: Point Blank (90,2), S-Dance (96,1), SelectUK (99,3). Stacje te brzmiały wyśmienicie. Nadawanie stereo to ostatnio pejoratywna sprawa - w UK nawet nadawcy komercyjni w cyfrowym DAB-ie nadają mono.


Bardzo szerokie pasmo akustyczne transmitowało radio "Pozitif" - aż do 17kHz (co ciekawe, tak wysokie pasmo przeszło przez cyfrową obróbkę DSP w tunerze Sony XDR, która zazwyczaj obcina je już na 16kHz!). Natomiast najszerszą dewiację i dużą głośność miało The Rock 92,6.
Jeszcze w paru stacjach było słychać inne niedoskonałości - za mało sopranu (95,5 OnTop), lub za wiele  (93,8 Vibes FM), czy też np. charakterystyczne zniekształcenia z wąskopasmowego dosyłu cyfrowego SBR, w którym górna część pasma akustycznego przy dekompresji jest odtwarzana z harmonicznych niższych dźwięków. Niewprawne ucho mogłoby tego nie zauważyć - ja jestem uwrażliwiony i SBR zaobserwowałem przy 91,8 LIVEFMUK i 93,8 Vibes FM.


Oprócz nocnych nasłuchów na XDRze, okazjonalnie o różnych porach dnia, zwiedzając miasto włączałem radio w odtwarzaczu mp3 i też mogłem ich słuchać. Niestety, nie miałem czasu, by zanotować które stacje są najsilniejsze w jakiej dzielnicy (różnice są), ale mogę powiedzieć, że sporo z nich odbierałem zarówno na północnych wzgórzach (Alexandra Palace Park), jak i południowych (Crystal Palace Park), co dowodzi dużych mocy nadawania - na pewno równych, co niektórych komercyjnych, a w paru przypadkach może nawet większych. Nie mając jednak możliwości skorzystania z centrów nadawczych z wieloelementowymi systemami antenowymi, piraci budują własne - na dachach wielopiętrowych budynków mieszkalnych, jak widać po lukach w powyższej tabeli, w nieznanych lokalizacjach.


Ten post jest pierwszym z trzech, które przygotowałem o londyńskich piratach.. W kolejnym opowiem o  tym, co można usłyszeć na pirackich falach w Londynie. Tymczasem można o tym trochę przekonać się z nagrania YouTube.

No comments :

Post a Comment